Ngày 16/6 tại Hà Nội, phát biểu tại Hội nghị giao ban báo chí nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm cho biết hai nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, bổ sung nhiều quy định mới về quyền tác nghiệp, thẻ nhà báo, kinh tế báo chí và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm cho biết hai nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí số 126/2025/QH15 đã hoàn tất quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến và được trình Chính phủ ký ban hành. Hai nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đồng bộ với thời điểm Luật Báo chí có hiệu lực, bảo đảm không có khoảng trống pháp lý khi luật đi vào cuộc sống. Thứ trưởng Phan Tâm nêu 4 điểm mới của hai nghị định mà các cơ quan báo chí đặc biệt quan tâm.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm. (Ảnh: Báo Văn Hóa)

Thứ nhất, về quyền tác nghiệp, lần đầu tiên văn bản dưới luật quy định rõ: nếu cơ quan, tổ chức im lặng quá thời hạn trả lời báo chí - 30 ngày đối với giải quyết vấn đề, 15 ngày làm việc đối với kiến nghị, phản ánh - cơ quan báo chí có quyền đăng, phát vấn đề đó hoặc chuyển đến cơ quan cấp trên có thẩm quyền. Theo Thứ trưởng, đây là cơ chế pháp lý bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của báo chí mạnh mẽ nhất từ trước đến nay.

Thứ hai, về thẻ nhà báo, nhà báo khi chuyển sang cơ quan báo chí khác mà vẫn thuộc đối tượng được cấp thẻ thì được đổi thẻ ngay, không phải xin cấp lại từ đầu. Trường hợp hết hợp đồng và phải nộp lại thẻ, nếu trong 12 tháng được cơ quan báo chí khác tiếp nhận với hợp đồng từ 01 năm trở lên, vẫn được xét đổi thẻ.

Thứ ba, về kinh tế báo chí, cơ quan báo chí điện tử được tích hợp một cách hợp pháp các dịch vụ thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, nội dung theo yêu cầu trên nền tảng của mình. Đây là nền tảng pháp lý để các tòa soạn đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào quảng cáo truyền thống.

Thứ tư, lần đầu tiên, một nghị định về báo chí quy định Nhà nước khuyến khích các cơ quan báo chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung. Theo Thứ trưởng, đây là tín hiệu pháp lý quan trọng tạo chỗ dựa rõ ràng cho chuyển đổi số tòa soạn. Bên cạnh những điểm mới tạo thuận lợi cho hoạt động báo chí, Thứ trưởng Phan Tâm cũng lưu ý các cơ quan báo chí cần chủ động chuẩn bị để thực hiện các yêu cầu mới.

Theo đó, tất cả kênh nội dung trên mạng xã hội phải được thông báo với cơ quan quản lý trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi mở kênh - áp dụng với mọi nền tảng, từ YouTube, Facebook đến TikTok. Khi chấm dứt hoạt động kênh cũng phải thông báo trước ít nhất 10 ngày làm việc. Thứ trưởng đề nghị các cơ quan báo chí rà soát và lập danh sách đầy đủ tất cả các kênh hiện đang vận hành, phân công đầu mối thực hiện thủ tục ngay từ ngày 01/7/2026.

Các cơ quan báo chí phải bảo đảm lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng, phát; trong đó báo điện tử trong 03 tháng, phát thanh và truyền hình trong 30 ngày. Theo Thứ trưởng, đây không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ mà còn là cơ sở bảo vệ tòa soạn khi phát sinh tranh chấp về nội dung. Ông đề nghị các cơ quan báo chí kiểm tra dung lượng hạ tầng lưu trữ và quy trình nội bộ trước ngày 01/7/2026. Đối với việc kết nối hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia, quy định này sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2028. Tuy nhiên, do việc nâng cấp hệ thống quản trị nội dung, máy chủ và giao diện kết nối thường cần nhiều thời gian chuẩn bị, các cơ quan báo chí cần chủ động đánh giá hạ tầng và xây dựng kế hoạch đầu tư ngay từ năm nay.

Thứ trưởng Phan Tâm nhận định, môi trường thông tin đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh lượng thông tin ngày càng nhiều nhưng niềm tin của công chúng lại trở thành thách thức lớn, báo chí không chỉ cần đưa tin đủ, nhanh, rộng mà còn phải bảo đảm độ tin cậy, giá trị, trách nhiệm và tạo ảnh hưởng tích cực đối với xã hội.

Theo ông, đây cũng là cơ hội để báo chí chuyên nghiệp khẳng định những giá trị mà các nền tảng số hay thuật toán không thể thay thế, như khả năng kiểm chứng sự thật, tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp, đạo đức báo chí, bản lĩnh chính trị và sự dấn thân vì lợi ích của đất nước, nhân dân. Bước vào giai đoạn phát triển mới, tư duy quản lý báo chí cần chuyển mạnh từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển".

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí theo tư tưởng mới của Đảng về báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Chiến lược tập trung vào phát triển nguồn lực, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, mô hình kinh tế báo chí và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam, hướng tới xây dựng hệ sinh thái báo chí số năng động, hiện đại, sáng tạo và bền vững.

"101 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam là hành trình của bản lĩnh, trí tuệ và sự dấn thân. Trong kỷ nguyên mà công nghệ đang định hình lại mọi thứ, hành trình đó sẽ tiếp tục nhưng đòi hỏi mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo tự đặt ra cho mình những yêu cầu cao hơn, không chỉ về tốc độ và số lượng, mà về chất lượng, trách nhiệm và niềm tin", Thứ trưởng Phan Tâm nói.

Theo tạp chí Thời Đại